به گزارش خبرافلاک، سعید دوسنده روانشناس و مشاور تحصیلی کنکوری و برنامهریزی نوشت: روزهای پایانی منتهی به کنکور، زمان مناسبی برای جبران تمام عقبماندگیهای درسی و یادگیری مباحث جدید نیست. در واقع، این فرصت کوتاه تنها باید صرف تثبیت آموختههای پیشین، بازیابی انرژی روانی و کاهش خطاهای ذهنی شود.
داوطلبانی که در این روزها بهجای تقلای هیجانی، آرامش خود را حفظ کرده و روندی منظم را پیش میگیرند، در روز آزمون بالاترین میزان بازدهی را از تلاشهای گذشته خود دریافت خواهند کرد.
چرا مطالعه فشرده پاسخگو نیست و چگونه باید مرور کرد؟ مطالعه فشرده و اضطرابی در روزهای پایانی، به دلیل ایجاد اضافهبار شناختی برای مغز، معمولاً بازدهی بسیار پائینی دارد. وقتی ذهن تحتفشار استرس قرار میگیرد، ترشح هورمون کورتیزول افزایشیافته و توانایی مغز در بازیابی اطلاعات ذخیرهشده کاهش مییابد. به همین دلیل، مطالعه مباحث جدید در این روزها اکیداً منع میشود؛ خواندن مطالب تازه نهتنها یادگیری عمیقی به همراه ندارد، بلکه باعث آشفتگی شبکههای عصبی ذهن شده و تسلط بر مباحثی که پیشتر بهخوبی فراگرفته شدهاند را نیز مختل میکند.
بهترین روش مطالعه در این بازه، مرور خلاصهها، ورقزدن سریع، یادداشتهای شخصی و بررسی نکات پرتکرار است.
مرور تستهای نشاندار و تحلیل اشتباهات گذشته در آزمونها، به مغز کمک میکند تا تلههای تستی را بار دیگر بشناسد و از تکرار مجدد آنها در جلسه اصلی جلوگیری کند. یادآوری خطاهای قبلی، مسیرهای عصبی مربوط به تحلیل انتقادی را در مغز فعال نگه میدارد.
استراتژیهای واقعبینانه برای سطوح مختلف آمادگی
شرایط همه داوطلبان در روزهای منتهی به کنکور یکسان نیست و هر فرد باید برنامهای متناسب با وضعیت خود داشته باشد. داوطلبانی که آمادگی بالایی دارند، بهتر است تمرکز اصلی خود را بر حل آزمونهای جامع شبیهساز و تحلیل دقیق آنها قرار دهند تا مهارت آزمون دادن، مدیریت زمان و کنترل احساسات در برخورد با سؤالات دشوار را به کمال برسانند.
برای داوطلبان با آمادگی متوسط، مرور نقاط قوت و تثبیت مباحثی که قبلاً خوانده شدهاند منطقیترین انتخاب است؛ این گروه نباید انرژی و زمان ارزشمند خود را صرف دستوپنجه نرم کردن با بخشهای ناآشنا کنند.
اما داوطلبانی که احساس میکنند از برنامه عقب ماندهاند، بهجای ناامیدی یا تلاش غیرممکن برای خواندن تمام کتابها، باید واقعبین باشند. تمرکز بر بودجهبندیهای مهمتر، مباحث مستقل و بخشهایی که زودبازده هستند، میتواند به کسب درصدهای قابلقبولی در برخی دروس منجر شود و حس تسلط و اعتمادبهنفس را به آنها بازگرداند.
مدیریت آزمون، سبک زندگی و کنترل افکار مزاحم
استفاده درست از آزمونهای جامع تنها به معنای تستزدن نیست، بلکه تحلیل آزمون اهمیت بهمراتب بیشتری دارد. شناسایی علت پاسخهای غلط (بیدقتی، فراموشی فرمول یا نقص یادگیری) به داوطلب کمک میکند تا در روزهای باقیمانده، مرور خود را هدفمندتر کند.
در کنار مسائل آموزشی، تنظیم سبک زندگی تأثیر مستقیمی بر عملکرد شناختی مغز دارد. خواب کافی در شبها (بهویژه تنظیم ساعت خواب با زمان برگزاری کنکور)، تغذیه مقوی و تحرک بدنی سبک، باعث ترشح هورمونهای تنظیمکننده استرس شده و کارایی ذهن را بالا میبرند. ازسویدیگر، مدیریت استفاده از تلفن همراه و دوری از فضای مجازی بسیار حیاتی است؛ قرارگرفتن در معرض اخبار حاشیهای، تماشای مداوم صفحات دیگران و مقایسه خود با همسالان، باعث ترشح دوپامینهای مقطعی و به دنبال آن افت شدید انرژی روانی و افزایش اضطراب میشود.
برای کنترل افکار منفی، پذیرش این موضوع که میزانی از استرس کاملاً طبیعی است، بسیار کمککننده خواهد بود. استفاده از تکنیکهای ساده تنفس عمیق و تمرکز بر لحظه حال، تپش قلب و تنشهای فیزیکی را کاهش داده و تمرکز را به فرد برمیگرداند.
نقش خانواده و توصیههایی برای روز کنکور
در این روزهای حساس، خانوادهها باید نقش یک لنگرگاه آرامش را ایفا کنند. فراهمکردن محیطی آرام، پرهیز از طرح انتظارات کمالگرایانه و عدم مقایسه فرزند با دیگران، بزرگترین کمکی است که والدین میتوانند ارائه دهند. در مقابل، پیگیری مداوم درصدها، ترحم بیش از حد یا یادآوری مداوم هزینههای انجامشده، رفتارهای بهشدت آسیبزایی هستند که بار روانی مضاعفی بر دوش داوطلب میگذارند.
برای روز قبل از کنکور، توقف کامل مطالعه از ظهر به بعد ضروری است. مغز برای سازماندهی و طبقهبندی اطلاعات به استراحت و ریکاوری نیاز دارد. پیادهروی در فضای باز، صحبتهای آرامشبخش با خانواده و آمادهکردن مدارک و وسایل آزمون، بهترین برنامهها برای روز آخر هستند.
در صبح کنکور نیز بیدارشدن بهموقع و صرف یک صبحانه متعادل، سوختوساز لازم برای چند ساعت فعالیت متمرکز ذهنی را فراهم میکند.
در نهایت باید به یاد داشته باشید که نتیجه کنکور وابسته به ماهها تلاش مستمر است و بههیچوجه با چند روز مطالعه اضطراب گونه دگرگون نمیشود. از آن مهمتر، ارزش انسانی، استعداد و آینده یک جوان هرگز با خروجی یک آزمون چندساعته و یک عدد تعریف نمیشود.
